Irak'ın Can Damarı: Petrol

Irak'ın Can Damarı: Petrol

4. en büyük petrol rezervine sahip ülke

Irak, 115 milyar varil ile dünyanın 4. en büyük petrol rezervine sahip ülkesi. Petrol, Irak’ın milli gelirinin ve ihracatının tamamına yakınını oluşturuyor. Ülkenin sadece 1/10’unun petrol ve gaz kuyularının araştırılabildiği ve kanıtlanmamış petrol rezervinin 215 milyar varil civarında olduğu tahmin edilmekte. Irak’ın Türkiye, Suriye ve Suudi Arabistan’a bağlanan 4.350 mil uzunluğunda geniş bir petrol ve gaz boru hattı şebekesi bulunuyor. 3,2 trilyon metre küp kanıtlanmış doğalgaz rezervi bulunmakla beraber, henüz yeterli düzeyde işletilememektedir. Ülkenin gıda, elektrik ve işlenmiş petrol ürünleri ihtiyacının hemen hemen tamamı yurtdışından sağlanmakta ve büyük bir bölümü Türkiye tarafından karşılanmaktadır.

İNŞAAT SEKTÖRÜ HIZLA GELİŞİYOR

Irak, coğrafi ve lojistik avantajları nedeniyle Türkiye’nin müteahhitlik firmaları için büyük bir potansiyel vaat etmekte, bu çerçevede, özellikle inşaat alanında bölgede faaliyet gösteren Türkiye firmalarının sayısı artmaktadır. Türkiye’nin müteahhitlik firmaları Irak’ta bugüne kadar toplam 7 Milyar değerinde 500’yi aşkın proje üstlenmişlerdir. Türkiye firmaları yeniden yapılanma sürecindeki Irak’ta çeşitli konut projelerinden askeri tesislere, yol, köprü, baraj gibi altyapı projelerinden okul, hastane gibi sosyal tesislere pek çok alanda faaliyet göstermektedirler. Irak’ta müteahhitlik hizmetleri kapsamındaki işlerin yaklaşık % 60’ı yerel makamlardan alınmış olup uluslararası firmalar ve ABD makamlarından alınan işler de % 40’lık bir oran teşkil etmektedir. İnşaat sektörünün  pazar büyüklüğüne bakıldığında 2009 yılında Irak’ta yaklaşık 2.5 milyar dolarlık proje üstlenilmiştir. Belli başlı projeler arasında Erbil ve Süleymaniye uluslararası hava alanları sağlık Bakanlığına bağlı 5 adet hastane savunma Bakanlığına bağlı 1 adet hastane, Başbakanlık Konukevi, Dohuk su dağıtım projesi, Erbil‐Dohuk karayolu, muhtelif toplu konut, okul inşaatları bulunmaktadır.

Türkiye’nin Irak’ta iş yapan belli başlı müteahhitlik firmaları:

Tepe, Yüksel, Makyol, Cengiz, Ohitsan, Age, Kürk İnşaat, Nursoy, Görkem İnsaat, Minal Grup, Acarsan ve Dorce Mühendislik bulunuyor.

Müteahhitlik Hizmetlerinde rakamsal değerleri

FİRMA ADI PROJE DEĞERİ ($)

UNIVERSAL ACARSAN GRUP Irak'ta 5 Adet Hastane İnşaatı :750.000.000

TEPE İNŞAAT Süleymaniye Üniv.İnş :258.946.526

GÜRBAĞ Avro‐Kent (2007‐2013) :200.000.000

MAK‐YOL CENGİZ :Erbil Uluslar arası Havaalanı İnş. 159.760.000

YÜKSEL İNŞAAT Amerikan Askeri Kamp İnşaat:75.000.000

ÜÇGEN İNŞAAT :Süleymaniye‐Dilan Toplu Konut 59.000.000

NURSOY İNŞAAT Erbil 560 Dai.Konut İnşaat: 57.680.000

TAŞYAPI İNŞAAT Erbil 1‐60 Mt.Cadde Böl. Rehab: 52.296.640

TEPE İNŞAAT Bilkent International School :42.800.000

ÇANKIRI İNŞAAT Erbil’de 1008 Dai.Toplu Konut :42.000.000

ÇEVİKLER İNŞAAT 1500 Dai.Sosyal Konut :34.545.000

GÖRKEM İNŞAAT Başbakanlık Misafirhanesi :33.000.000

Türkiye’nin Irak’a İhracatının özellikleri:

Türkiye’nin Irak’a ihracatı içerisinde en önemli önemli ürün grubu özellikle Bölgesel Kürt Yönetimi’nde Irak'taki temsilcileri aracılığıyla gönderilen temel gıda ve temizlik maddeleri ile elektrik ve elektronik ürünlerinden oluşmaktadır.

BÖLGESEL KÜRT YÖNETİMİ’NİN YATIRIM TEŞVİK KANUNU

Irak’ın kuzeyindeki Bölgesel Kürt Yönetimin’nin 2006 yılında çıkardığı Yatırım Teşvik Kanunu ile bölgede yatırımlar teşvik ediliyor. Yatırım Kurulu 2006 yılında, Yatırım Kanunu tarafından, stratejik anlamda önem taşıyan yatırım projelerinin gerçekleşmesini sağlamak amacıyla kuruldu. Kurul Hukuki, Yönetsel ve Finansal İşler Bölümü; Tanıtım,  Değerlendirme ve Proje Belgelendirme Bölümü; Çalışma ve Bilgilendirme Bölümü ve Sanayi Şehirleri ve Bölgeleri Bölümü olmak üzere dört departmandan oluşmaktadır.

Yatırım Kurulu  yerel ve yabancı yatırımları destekleyen ve yatırımcılara ruhsat sağlanmasını hedefler . Kurul, yatırımcılara hukuki süreçte ve tescil işlemlerinde karşılaştıkları zorlukları en aza indirgiyor. Yatırımcılar yatırım projelerinin sermayesinin tamamına sahip olma hakkına sahip. Yabancı yatırımcılar yerel bir ortakla birlikte veya tek başına yatırım yapma hakkına sahiptir.

Yatırım Teşvik Kanunu 10 yıl gelir vergisi muafiyeti, arsa tahsisi, üretimde kullanılan makine, ekipman ve hammaddeye  gümrük vergisi muafiyeti sağlanıyor. Ayrıca sermaye ve kar transferi serbestisi de tanıyor. Bir çok bölgede zorunlu olan yerli işçi çalıştırma şartı da bulunmuyor. Yabancı yatırımcılar kazançlarının tamamını kendi ülkelerine ya da istedikleri herhangi başka bir ülkeye transfer etmekte özgürlerdir. Yatırımcılar projelerinde yabancı işçiler kullanma hakkına ve yabancı işçiler de kazançlarının tamamını kendi ülkelerine götürme hakkına sahiptir. Kürt Bölgesel Hükümeti aynı zamanda yatırımcılara, yapılan fizibilite çalışmaları sonrasında stratejik değerde olduğuna kanaat getirilen projelere bedelsiz ya da çok düşük bedelle arazi sağlamaktadır. Dahası, yatırımcılar üretime ya da hizmet vermeye başladıkları andan itibaren 10 yıllık vergi muafiyetine hak kazanırlar. Projelerinde kullanacakları ham maddeler ve donanım ise 5 yıllık gümrük muafiyetine sahip.

Bölgede  sürdürülebilir gelişmeyi hedefleyen Kürt Yönetimi ilk yıllar elektrik, konut ve alt yapı hizmetlerine ağırlık verdi. Bölgenin kalkınmada öncelliği ise artık yabancı yatırımları çekip  tarım, turizm ve sanayi alanında ilerleme sağlamak.

IRAK EKONOMİSİ HAKKINDA NELER BİLİYORSUNUZ

Petrol fiyatlarına bağlı olarak 150 milyar ABD Doları civarında GSMH

2011 öncesi 82,7 milyar ABD Doları. Irak’ın Kuzeyi toplam nüfusun %20’si, bütçeden %17 pay almakta.

2012  Petrol, Irak’ın milli gelirinin ve ihracatının tamamına yakınını oluşturmakta

Petrol ve doğalgaz kuyularının %10-15’i araştırılmış

Irak’ın Türkiye, Suriye ve Suudi Arabistan’a bağlanan petrol ve gaz boru hattı şebekesi 4.350 mil

Günlük petrol ihracatı 2.6 milyon varil   

İşsizlik oranı %4Milli Gelir, artan petrol gelirlerinin etkisiyle 100 milyar dolar civarındadır

Irak ekonomisi büyümesine rağmen  sadece petrol odaklıdır.

İşsizlik

İşsizlik, Irak’ta 1990’lardan sonra kronik bir hal almıştır. Bu nedenle, yurtdışına yönelen nüfus hareketlerinin özellikle savaş ve karışıklık dönemlerinde oldukça sıklaştığı görülmektedir. 2003 yılından sonra işsizlik daha da büyük bir sorun olmuştur.

İşsizlik oranı Irak İstatistik Kuruluşu tarafından % 17,6 seviyelerinde açıklansa da bu oranın gerçekte % 40 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Çalışanların çoğu ise kamu şirketlerinde istihdam edilmekte ve bunlardan yaklaşık % 40’ı haftada 35 saatin altında herhangi bir sosyal güvencesi olmadan çalışmaktadır. Çoğu çalışan kamuda istihdam edilmekte….

Bankacılık

Irak’ta bankacılık sistemi, hâlihazırda 7 devlet bankasının kontrolü altındadır. Bunlar arasında en ön plana çıkanlar, Rafidain ve Rasheed Bankalarıdır. Bunların dışındaki diğer devlet bankaları Emlak Bankası, Tarım Bankası, Sanayi Bankası, lraq Bank ve Trade Bank of Iraq'tır. Yatırımcı kamu kurumları ihale bedeli ödemeleri, teminat mektubu gibi finansal işlemlerini genelde TBI üzerinden yürütmektedir.  Ağustos 2009 itibariyle, ülkede, 43 banka bulunmaktadır. Bunlardan 7’si yukarıda belirtilen devlet bankaları iken, 24 tanesi özel banka, 7 tanesi İslami Banka ve 5 tanesi yabancı ülke bankasıdır.

T.C. Ziraat Bankası, 2006 yılında Bağdat'ta bir şube açmıştır. Erbil Şubesi açma prosedürleri bitmiş olup 14 Şubat 2011 tarihinde açılmıştır. İş bankası 28 Şubat 2011 tarihinde Erbil şubesini açmıştır.

  • Irak’ daki Türk Bankalarının sayısının 5’dir. Ziraat Bankası, Vakıfbank, İş bankası, Albarakatürk  ve Bank Asya. Ziraat bankasının  Bağdat’ da yeri olup diğerleri Kuzey Irak’ dadır.

         Yerel Ticaret ve Sanayi Bakanlığına bağlı 1150 firmanın % 65’i Türk

6.12.2013 (Haber Merkezi)